 |
|
::
Bitki Sağlığı
/ Zeytin Zararlıları / Önemli Zeytin Zararlıları :: |
|
|
ZEYTİN SOLGUNLUĞU
(Verticillium dahliae |
|
Tanımı : |
Verticillium solgunluğu geniş konukçu dizinini dünyanın birçok yerinde
etkilemektedir. Verticillium, ölmekte olan konukçu dokularında üreyen
mikrosklerot halinde toprakta yaşamını sürdürür. Bu durum toprak nemine ve
sıcaklığına bağlı olarak değişir. Toprağa bir kez bulaştığı zaman 10 yıl veya
daha fazla süre toprakta canlı olarak kalabilmektedir, mikrosklerot formu bu
sürenin uzunluğunda çok önemli rol oynamaktadır.
Hastalıklı ağaçta geriye doğru ölüm İletim demetinde kahverengileşme Hasta
yapraklarda geriye doğru kıvrılma
Odunsu bitkilerde daha çok V.dahliae’nin hastalığa neden olduğu belirlenmiştir.
Odunsu bitkilerde üç ana etki tipi gözlenmiştir. Yaprak simptomları (solgunluk,defarmasyon),
İletim demeti simptomları ( ksilemde renk değişmesi, iletim demetlerinin
tıkanması ) ve geriye doğru ölüm görülür. Birçok türde solgunluktan sonra yoğun
şekilde geriye doğru ölüm gözlenir, yine bazı türlerde yaprak dökümünden sonra
taze yaprak oluşturabilir. İyileşme özellikle zeytinde yaygın bir şekilde
gözlenir. Verticillium solgunluğu çok yaşlı ağaçları etkileyebildiği halde
genellikle 5-6 yaşında ağaçlardaki zararının daha çok olduğu görülmüştür.
Zeytinde hastalık belirtileri Apopleksi geriye doğru ölüm( Akut form)) ve Slow
decline yavaş ölüm (veya kronik form) şeklinde görülür. Apopleksi erken
ilkbahardan kışa kadar gelişir. Yapraklar ilk önce solmaya başlar sonra açık
kahve renge döner. Ve geriye doğru kıvrılmaya başlar. Apopleksi sürgün ve
dalların hızlı ölümü ile karekterize edilir ve sonunda tüm ağaç ölür. Hasta
sürgün ve dallar morumsu renk alır. Genç ağaçlarda ölümden önce kısmi yaprak
dökümü görülebilir. Bazı durumlarda genç ve yetişkin ağaçlarda kuruyan yapraklar
sürgün ve dallarda asılı kalırlar ve iletim demetlerde koyu kahve rengi renk
değişimi görülür.
Kronik form çiçeklerde nekroz ile karekterize edilir. Çiçekler mumyalaşır ve
sürgünlere asılı kalır. Etkilenen sürgünlerdeki yapraklar donuk yeşile döner ve
solmadan dökülür. Genellikle yaprak simptomları görülmeden önce çiçeklerde
belirtiler gözlenir. Sonra etkilenen sürgünler üzerinde nekrozlar şeklinde
belirtiler devam eder. Sürgünlerin kabuğu kırmızımsı- kahverengiye döner ve
iletim demeti koyu – kahverengi renge döner Slow decline belirtileri ilkbaharda
görülür ve yaza doğru yavaşça gelişir. Bu belirtileri gösteren zeytin ağaçları
iyileşebilir ve ilerleyen yıllarda hastalık belirtilerinde azalma görülür.
 |
|
Hastalıklı ağaçta geriye
doğru ölüm |
İletim demetinde
kahverengileşme |
Hasta yapraklarda geriye
doğru kıvrılma |
|
|
| Hastalı Etkileyen Faktörler |
| Genellikle zeytin ve diğer bazı konukçu dizin arasında
çapraz patojenesite ilişkisi vardır. Böylece zeytin bahçelerinde sıklıkla
verticillium görülmesinin nedeni aynı toprakta pamuk , domates, biber vb.
hassas ürünlerin ekilmesiyle ilişkili olduğu bilinmektedir. Ayrıca
hastalıklı zeytin yaprakları toprakta mikrosklerot düzeyinin artmasına
katkıda bulunur. Yine patojen propagüllerinin sürüm ve sulama işlemleri
yoluyla yakın mesafelere dağılımı söz konusudur. Uzun mesafelere taşınımı
bulaşık bitki materyali ile olmaktadır. Yine toprağın sürüm şeklinin ve
sayısının hastalığın şiddetini artırdığı düşünülmektedir. Sulamanın
yapıldığı alanlarda hastalık % 21 oranında görülürken sulanmayan alanlarda %
9 oranında görülmüştür. Yine toprak ve hava sıcaklığı hastalığı oldukça
etkilemektedir. Hastalığın 20-25ºC hava sıcaklığındaki ilkbaharda iyi
geliştiği, yazın max 30-35ºC de çıkabildiği bildirilmiştir. |
| Hastalık Kontrolü |
Zeytinde verticillium solgunluğunun kontrolünde en iyi yol bahçe kurulmadan
ve sonra integre stratejisi uygulamaktır. Sağlıklı bitki materyali
hastalığın bahçe tesisinden ilk yılları boyunca azaltılmasında önemlidir.
Örneğin toprak solarizasyonu ve kimyasal yolla hastalıktan
temizlenebilir.6-8 haftalık solarizasyon hastalığın yok edilmesine yardımcı
olabilir. Solarizasyonun bir mevsim uygulanması en az 3 gelişme yılı
hastalığın simptomlarının azalmasına yardımcı olduğu görülmüştür Hastalığın
kimyasal kontrolü başarılı olmamaktadır.
Bahçe Tesisinden Sonraki Kontrol
Önlemleri : Hastalık kontrolü için hassas bitkilerle ziraat yapılmamalı ,
yabancı ot kontrolü yapılmalı ve minimum toprak işleme yapılmalıdır. Damla
sulama, karık veya salma sulama sistemlerine göre hastalığın daha az
görülmesine neden olduğundan tercih edilmelidir. İnfekteli dal ve
sürgünlerin hemen bahçeden uzaklaştırılması, bulaşık materyalin yeni
mikrosklerot oluşturması toprağa karıştırılarak engellenmesi şeklinde
olabilir. Yine solarizasyon uygulamaları bazı ülkelerde başarılı
bulunmuştur. |
|
 |
|
|
|
|
